Informacja

Pakt Warszawski


15 maja 1955 r. przedstawiciele Związku Radzieckiego, Albanii, Bułgarii, Czechosłowacji, Węgier, Polski i Rumunii spotkali się w Warszawie, podpisali wielostronny Traktat o Przyjaźni, Współpracy i Pomocy Wzajemnej, oficjalnie nazwany „Paktem Wzajemnej Pomocy i Zjednoczonego Dowództwa”, a popularniej zwanego Układem Warszawskim. Sojusz miał działać jako:

  • sowiecka przeciwwaga dla NATO w dyplomacji Wschód-Zachód,
  • sposób na legitymizację sowieckiej obecności w krajach Europy Wschodniej, w których zostały już zawarte traktaty z Sowietami, oraz
  • mechanizm przekazywania dyrektyw ZSRR dotyczących obrony i polityki zagranicznej jego sojusznikom z Europy Wschodniej.
  • Traktat określał, że stosunki między państwami członkowskimi będą polegać na wzajemnej nieingerencji w sprawy wewnętrzne oraz poszanowaniu suwerenności i niezależności każdego kraju, a także zapewniał zbiorową jednostkę obrony przed ewentualnymi agresorami komunistycznych rządów. W interesie Związku Radzieckiego była ochrona przed zachodnimi agresorami, wykorzystywanie rządów wschodnioeuropejskich jako bufora i wykorzystanie Armii Czerwonej do podtrzymywania rządów komunistycznych w tych krajach. Podczas destalinizacji* ZSRR przez sekretarza generalnego Nikity Chruszczowa po śmierci Stalina w 1953 r., zezwolił na przywrócenie odrębnych praktyk narodowych i szkolenia wojskowego dla żołnierzy każdego kraju członkowskiego jako podstawowego modi operandi wschodnioeuropejskich placówek wojskowych. Ponadto zezwolił na usunięcie wielu oficerów i doradców Armii Radzieckiej z kluczowych armii wschodnioeuropejskich. Jednak żelazna pięść w aksamitnej rękawicy stała się oczywista, gdy powołano się na Układ Warszawski jako uzasadnienie koleżeńskiej interwencji na Węgrzech w 1956 r. i Czechosłowacji w 1967. Po upadku komunizmu w Europie Wschodniej 1 lipca 1991 r. rozwiązano Układ Warszawski. Sam Związek Radziecki rozpadł się przed końcem roku.


    * Pewnego dnia w trakcie denuncjowania Józefa Stalina na publicznym zebraniu Nikitę Chruszczow przerwał głos z widowni: „Byłeś jednym z kolegów Stalina” – oświadczył awanturnik. – Dlaczego go nie powstrzymałeś? – Kto to powiedział!? Chruszczow ryknął. Pokój szybko wypełniła bolesna cisza, którą w końcu przerwał sam Chruszczow. — Teraz — zauważył cichym głosem — wiesz dlaczego. (anegdota.com)


    Obejrzyj wideo: Układ Warszawski, NATO i Ryszard Kukliński Historia dla Ciebie odc. 36 (Styczeń 2022).